مهندسی صنایع

معرفی

  مهندسی صنایع عبارت است از اصول و تکنیک هایی که به منظور بهبود  و طراحی و نصب سیستم های شامل انسان و مواد وانرژی و تجهیزات برای فراهم آوردن امکان تولید کالا ها و ارائه خدمات به شکل کارا و مطلوب به کار می روند.

برای بررسی و ارزیابی این سیستم ها دانش و مهارت های علوم ریاضی  فیزیک و اجتماعی به همراه متون و تکنیک های طراحی مهندسی مورد نیاز است . بر خلاف سایر مهندسی ها که به ماهیت فنی فرآیند ها می پردازند  یک مهندس صنایع می کوشد  با دید کلی و سیستماتیک و با دانش بسیار موثری که در پیشبرد هدف های سازمان دارد به مسائلی همچون بهره وری در مدیریت منابع انسانی  روشها و تکنولوژی بپردازد .

در واقع مهندسی صنایع تنها مهندسی است که به عامل انسانی به عنوان یکی از مولفه های اصلی یک سیستم می نگرد . در نتیجه مهندسان صنایع برای امور برنامه ریزی و کنترل و بهبود فعالیت موسسات به خدمت گرفته می شوند .با توجه به اطلاعاتی که یک مهندس صنایع دارد بستر لازم را برای تعامل تخصصهای مختلف و کار گروهی به بهترین وجه ممکن ایجاد نموده و در نتیجه با عملکرد ویژه خود سعی در ارتقا و بهبود مستمر ( کایزن ) سیستم می نماید که این باعث سهولت کارها  راحتی کارکنان  کاهش هزینه ها ارتقا کیفیت و جلب رضایت مشتریان می شود .

تاریخچه مهندسی صنایع

  اولین جرقه های مهندسی صنایع به عنوان یک تخصص با آغاز انقلاب صنعتی در ابتدای قرن 19 زده شد . انقلاب صنعتی باعث به کارگیری نیروی انسانی بیشتر در صنایع و افول صنایع کوچک دستی شد . لذا با گسترش کارخانجات نیاز به تفکر مدیریتی و بهبود کیفیت بیش از پیش احساس شد . افراد بسیاری در جهت ارتقا کیفیت محصولات تلاش کردند . آدام اسمیت پدر علم اقتصاد پیشنهاد تقسیم کار را داد . به موازات پیشرفت صنعت روش های حسابداری و هزینه یابی  تحلیل علمی و آزمایشات و اثبات های علمی در طراحی و ساخت ابزارآلات بکار گرفته شد . در نتیجه این پیشرفت ها مدیریت علمی به عنوان طرحی نو مطرخ شد . اولین تلاش برای علمی شدن مدیریت از آمریکا آغاز شد  تیلور و همسرش لیلیان و هم عصران آنها با فرموله کردن اصول اساسی به عنوان روش های علمی مدیریت مدیریت علمی را به جهان شناساندند .در سال 1912 انجمنی برای ارتقا و رشد مدیریت بنا نهاده شد که در سال 1915 انجمن تیلور نام گرفت . این انجمن از سال 1934 با عنوان انجمن مهندسی صنایع فعالیت خود را ادامه داد و به زودی مواد درسی و مدرک مهندسی صنایع مطرح گردید و در نهایت دانشکده های مهندسی صنایع ایجاد و توسعه یافتند .

تاریخچه مهندسی صنایع در ایران

  در سال 1336 رشته مهندسی صنایع با نام رشته ماشین افزار تا مقطع کارشناسی ارشد در هنرسرای عالی در کنار رشته های جوش و مکانیک و عمران ( راه و ساختمان ) بوجود آمد . به دنبال تاسیس یک مرکز تعلیم و تربیت حرفه ای  هنرستان صنعتی نمونه و دانشسرای عالی صنعتی پا به عرصه وجود گذاشتند که در دوره های سه ساله لیسانس می دادند . در سال 48 نام رشته ها تغییر کرد و ماشین افزار تبدیل به تولید شد و هم اکنون نیز تحت عنوان مهندسی صنایع آن را می شناسیم .

ضرورت و اهمیت مهندسی صنایع

  امروزه با پیشرفت صنعت و جهانی شدن اقتصاد و با توجه به توانمندی های یک مهندس صنایع به اهمیت این رشته بیشتر واقف می شویم .

یکی از مهمترین مسایل در صنعت استفاده بهینه از منابع در دسترس می باشد. همه این منابع برای رسیدن به کالای مطلوب هزینه هایی را در بردارد که باید این هزینه ها حداقل شوند.

 البته کیفیت کالا و خدمات نیز نباید فراموش شود و کلیه حل این مسائل در دست یک مهندس صنایع است که با توانمندی های خود می تواند راه گشای آن باشد.  

مهندسی صنایع یک رشته مدیریتی نیست بلکه تخصص مهندس صنایع به عنوان ابزاری توانمند در خدمت یک مدیر قرار می گیرد یعنی بیشترین کمک به یک مدیر می تواند توسط مهندس صنایع انجام بپذیرد . البته با توجه به اطلاعات یک مهندس صنایع اگر بخواهند برای یک کارخانه از بین سه نفر با شرایط یکسان و رشته های تحصیلی مکانیک و برق و صنایع یک نفر را انتخاب کنند حتما مهندس صنایع را برمی گزینند .

ویژگی های مهندس صنایع

  یک مهندس صنایع باید:

* تفکر فراگیر داشته باشد تا بتواند با نگرشی سیستماتیک اجزائ سیستم را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و به هم مرتبط سازد .

* خلاقیت داشته باشد تا بتواند با توجه به اطلاعات خود ( که مانند اقیانوسی از فنون و اطلاعات به عمق نیم متر است ) به بهبود سیستم جاری و یا ارائه طرحی نو بپردازد .

* یک رهبر گروه باشد تا بتواند علاوه بر طرح ریزی سیستم مورد نظر  پیاده سازی و اجرا را نیز پی ریزی نموده و نقش رهبری گروه ها را به خوبی ایفا کند .

* مدیریت زمان داشته باشد تا بتواند با توجه به اهمیت زمان در کارهای اجرایی خدمات و کالا ها را با کیفیت عالی و در حداقل زمان ممکن ارائه دهد .

* ارتقا دهنده بهره وری باشد تا به جای در جا زدن در جای خود و اکتفا به وضعیت فعلی  با دانش خود سعی در افزایش بهره وری و بهبود وضعیت کاری ( هرچند کوچک ) بنماید .

مهندس صنایع علاوه بر موارد بالا باید خصوصیات رفتاری زیر را نیز در کار خود داشته باشد :

صداقت  امانت  و قابلیت اعتماد در کار فعالیت و سعی و کوشش پیوسته  مراعات محرمانه بودن اطلاعات کسب شده در طول انجام کار  ارائه تحلیل های مالی و اطلاعات صحیح و کامل و به موقع و در صورت اشتباه شدن اقدام فوری نسبت به تجدید و تعویض آنها و نظارت و مراقبت مسئولانه از تمام منابع و دارایی های سپرده شده و تبعیت از تمامی قوانین جاری و آئین نامه های اجرایی حاکم.

یک مهندس صنایع فعالیت ها یی همچون:

انتخاب و طراحی فرایند های ساخت , طراحی تسهیلات فیزیکی,طراحی و گسترش سیستمهای برنامه ریزی و کنترل برای توزیع کالا ها و خدمات ,تولید,کنترل موجودی وکیفیت ,تعمیر و نگهداری ماشین آلات کارخانه مدیریت پروژه , بررسی فنی و اقتصادی و بهینه سازی سیستم و سایر فعالیتهای مربوطه را میتواند انجام دهد.

یک مهندس صنایع در سیستم ها , مؤ سسات و حرفه هایی همچون :

تولید, کشت و صنعت,کارخانجات,خدمات مشاوره ای, بانکداری,صنعت بیمه,شرکتهای هواپیمایی,کشتیرانی,بیمارستانها,خدمات شهری,استادیومهای ورزشی و یا هر مکان دیگری که نیاز به برنامه ریزی و هدایت و ارتقاء بهره وری دارد می تواند انجام وظیفه کند

* با توجه به نکات بالا میتوان گفت یک مهندس صنایع هیچگاه به مشکل نبود کار بر نمی خورد.

*خلاصه ی مطالب بالا  در جدول زیر آورده شده است

زمينههاي زمینه های كاری	تحقيق درعمليات، بهينه سازی؛ بهره وري؛ كارايي و اثربخشي؛ مديريت توليد، مهندسي ساخت، طراحي، پياده سازي و پشتيباني از سيستمهاي توليد؛ مهندسی كار، ارزيابي كاروزمان، طراحي و بهبود فرايندها؛ مهندسی فاكتورهای انساني؛ مديريت مهندسی؛ مهندسي ارزش؛ مديريت منابع انسانی؛ مديريت گروههای كاری، طراحي ساختارهای سازمانی؛ لجستيك، پشتيبانی، مكان يابی، امكانسنجی؛ مهندسی مالی، مهندسی هزينه، اقتصادسنجی؛ مهندسی و مديريت سيستمهای كيفيت؛ سيستمهای اطلاعاتی؛ مهندسی نرم افزار؛ مديريت پروژه.
استخدام كنندگان	شركتهای توليدی-صنعتی، كارخانجات و كارگاههای بزرگ و كوچك؛ شركتهای خدماتی، رفاهی، درمانی، سازمانهای اجتماعی؛ شركتهای پخش و توزيع كالا و خدمات؛ بانكها و موسسات مالي، اعتباری؛ بيمارستانها، مراكز درماني و توانبخشی، بهزيستی؛  آموزش عالي؛ موسسه های عمومی و غيردولتی؛ دولت در كليه ی بخشها و پروژه ها؛ شركتها مشاوره و مهندسي.
شرح و فنون	خلاقيت، تفكر فراگير، ذهن كنجكاو و يادگير؛ تفكر سيستمي داشته باشد؛ بتواند درگروه ها به خوبي كاركند، بنواند متخصصان ساير رشته ها را گرد هم آورد و گروه را مديريت كند. داراي دانش آكادميك كافي در زمينه ي شغلي خودباشد؛ به خوبي با استانداردهاي جهاني در زمينه ي كاري خود آشناباشد؛ مدارك متنوعي كه بسته به نوع كار در مقاطع مختلف وجود دارد، كسب نمايد؛ روانشاسي و طرز برخورد با طيفهاي مختلف افراد را بداند؛ داراي مهارتهاي كلامي بالايي باشد، اهل بحث باشد.

ارزيابي كمي هود آزمايشگاهي جهت ايمني كارگر

مهندس حميد الماسي

كارشناس بهداشت حرفه اي

مهندس سارا لاهيجاني خسروشاهي

كارشناس ارشد ايمني و بهداشت حرفه اي

هودها در مدارس ، مكانهای علمی ، ساختمانهای هنری ، تحقيقاتی ، كلينيكی و آزمايشگاهی ، توليدی ، و در ساير مكان ها يافت می شوند . اين وسايل جهت جلوگيري از تماس افراد با خطرات موجود در هوا و ايجاد تعهد و مسئوليت نسبت به منابع و امكانات ملي ضروري هستند . با توجه به پرداخت هزينه هاي سخت افزاري و انرژي جهت نگهداري آنها و توانايي آنها در صدمه زدن به افراد ما بايد در مورد اينكه آيا اين وسايل صحيح كار مي كنند و حفاظت كافي و حقيقي را ارائه مي كنند يا نه مطمئن شويم . امروزه آزمايشات واقعا" بدون اشتباه و مناسب از نظر مالي و فني در دسترس ما هستند . اگرچه اين مباحث مخصوصا" براي هودهاي پنجره اي عمودي ، مدل داراي مسير فرعي ( by-pass ) با پنجره كاملا" باز مطرح است ولي لازم است نتايج حاصله از اثرات متقابل محيط و اپراتور با كنترل سريع آلودگي ها را براي تمامي انواع هودهاي آزمايشگاهي بيان كنيم . به كار انداختن يك هود با پنجره اي تا حد امكان بسته جهت حفاظت در برابر خطراتي مانند ترشح ، انفجار ، و يا حريقي كه خودمان جهت آزمايش بكار مي بريم تمرين بسيار خوبي است .

 همانند تمامي ارائه كنندگان خدمات بهداشت و ايمني محيطي ، ما جهت مشورت و توصيه در تمامي جنبه هاي مربوط به عمليات مناسب در آزمايشگاه محيط كاري مسئول هستيم . اين به مصلحت ما است كه مطمئن شويم محيطهاي كاري كنترل شده اند و بنابراين جهت كاهش هر نوع نشت داخلي آلوده كننده ها تلاش مي كنيم .

 اين مقاله نحوه تست كمي و ارتباطش با مشاغل ايمني كه اين اطلاعات برايشان مهم مي باشد را با دقت شرح مي دهد . همه بايد بخاطر داشته باشند كه سازمان بين المللي مستقلي مثل NSF وجود دارد كه مي تواند اجراي عمل حفاظتي پرسنل  را در برابر آلودگي در هودهاي شيميايي و نيز براي كلاس II كابينتهاي ايمني بيولوژيكي تاييد و تصويب كند .

 جهت مطالعه متن کامل مقاله به آدرس http://www.ihs.net.ms/ مراجعه نمایید.

مقدمه اي برطراحي سيستم هاي اعلام حريق اتوماتيك براساس استاندارد BS5839

ترجمه و تأليف از : مهندس حميدرضا قندهاري

مقدمه :

امروزه اهميت سيستم هاي اعلام حريق اتوماتيك، درمحافظت ازجان انسان ها و اموال آن ها بر كسی پوشيده نيست. مسئله مهم درنصب سيستم هاي اعلام حريق، رعايت استانداردها و نكات ظريف و مهم در اين زمينه است، زيرا وجود يك سيستم اعلام حريق با طراحي و نصب غلط، به مراتب خطرناك تر از عدم وجود آن است، به اين دليل كه اطمينان دروغي در افراد ايجاد مي كند.

درمقاله حاضر سعي شده تا به طور اجمالي به نكات مهم و كليدي در طراحي سيستم هاي اعلام حريق اتوماتيك برمبناي استاندارد BS5839 اشاره شود؛ البته اين مقاله تنها برگرفته از استاندارد ذكر شده در زمينه طراحي و نصب سيستم اعلام حريق اتوماتيك است و نبايد به عنوان جايگزين اين استاندارد در نظر گرفته شود.

 جهت مطالعه متن کامل مقاله به آدرس http://www.ihs.net.ms  مراجعه نمایید.

غلظت بخارات حلال به دنبال ريختنشان در هودهاي آزمايشگاهي(1)

مهندس سارا خسروشاهي

كارشناس ارشد ايمني و بهداشت صنعتي

هودهاي شيميايي  هر ساله به عنوان يك روش كنترل مهندسی مهم جهت محافظت ازكاركنان آزمايشگاه در برابر مواجهه با مواد شيميايي شناخته مي شوند. اگر چه ،‌ بخش هاي جديد سوالاتي را در خصوص خطرات بالقوه انفجار و آتش به دنبال ريختن مايعات قابل اشتعال در هودها ،‌ و اثرات شديد بالقوه بعدي روي طراحي آزمايشگاه مطرح كرده اند . در پاسخ به ارتباط  (همبستگي هاي) مشابه با سيستم هاي طراحي شده براي انستيتوي ما ،‌ ما يكسري ريزش حلالهاي قابل اشتعال را شبيه سازي كرديم و پتانسيل آنها را براي ايجاد اتمسفر هاي قابل انفجار در هودهاي آزمايشگاهي ارزيابي نموديم. جداي از اين تستها ،‌ همچنين اثرات سرعتهاي مختلف دهانه هود و فلوهاي حجم سنجي (volumetric) را روي ميزان تبخير شدن و غلظتهاي بخار قابل اشتعال ارزيابي كرديم. ما دريافتيم كه زير رنج طبيعي  محيط آزمايشگاه و شرايط كاركرد هود ،‌ تعيين كننده اصلي غلظت مواد شيميايي " هواي خروجي، فشار بخاري است و فلوي هواي حجم سنجي (ولومتريك) اثر مهمتر و بزگتري را روي پيك غلظت بخار نسبت به سرعت رها نه هود دارد. بر پايه اين تست ها ،‌ ريزش مايعات قابل اشتعال در اشل آ‍زمايشگاهي به طور غير محتملي با ايجاد اتمسفرهاي قابل انفجار در سيستم هاي خروجي هودهاي مواد شيميايي ارتباط دارند.

  جهت مطالعه متن کامل مقاله به آدرس  http://www.ihs.net.ms  مراجعه نمایید.

تقويم دوره‌‌هاي آموزشي نيم سال اول 84 انجمن مهندسي صنايع ايران
تاريخ خبر : چهار شنبه، ۱۱/۳/۱۳۸۴   منبع خبر : انجمن مهندسي صنايع

دعوت به همكاري و جذب كارآموز
تاريخ خبر : یکشنبه، ۱۸/۲/۱۳۸۴   منبع خبر : انجمن صنایع

راه اندازي تالارهاي گفتمان وبگاه انجمن صنایع
تاريخ خبر : دوشنبه، ۱۲/۲/۱۳۸۴   منبع خبر :سایت انجمن صنایع 

مهندسی صنایع

مهندسي، شامل كاربرد روشهاي تجزيه و تحليل اصول فيزيكي براي تبديل موادخام و ساير منابع به فرمي كه رضايت و احتياجات آدمي را تامين كند، مي باشد.
با پيشرفت علم و تكنولوژي و تعامل اين دو با هم، تخصصها و گرايش هاي مختلف مهندسي بوجود آمده اند. در اين ارتباط مهندسي صنايع رشته نسبتاً جديد است كه ضمن برخورداري از مفهوم كلي مهندسي، حوزه هاي كاري فراتري را در مقايسه با ساير رشته ها مورد توجه قرار ميدهد. نوشته حاضر سعي دارد مطالبي را جهت آشنايي با مهندسي صنايع در قالب سر فصلهاي ذيل ارائه نمايد.
۱-مهندسي صنايع چيست؟
۲-تاريخچه مهندسي صنايع.
۳-اهميت مهندسي صنايع.
۴-اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع.
۵-زمينه هاي فعاليت مهندسي صنايع.
۱- مهندسي صنايع چيست؟
مهندسي صنايع عبارت از كاربرد اصول و تكنيك هايي به منظور بهبود، طراحي و نصب سيستم هايي شامل انسان، مواد، اطلاعات، انرژي و تجهيزات براي فراهم آوردن امكان توليد كالاها و ارائه خدمات بشكل كارا و مطلوب مي باشد.
براي بررسي، ارزيابي و كاربرد اين سيستم ها، دانش و مهارت هاي علوم رياضي، علوم فيزيكي و علوم اجتماعي به همراه فنون و تكنيك هاي طراحي مهندسي مورد نياز است. فعاليت هاي مهندسي صنايع همانند پلي است كه ارتباط بين اهداف مديريت و عملكرد عملياتي سازمان را ايجاد مينمايد.
مهندسان صنايع بيشتر درگير افزايش بهره وري در مديريت منابع انساني، روشها و تكنولوژي هستند و حال آنكه ساير رشته هاي مهندسي بيشتر درگير ماهيت فني فرايندها و فراورده ها ميباشند. در واقع مهندسي صنايع تنها رشته مهندسي است كه عامل انسان يكي از مولفه هاي اصلي سيستم هاي مورد مطالعه آن را تشكيل ميدهد. در نتيجه مهندسان صنايع در تيم هاي ميان رشته اي براي امور برنامه ريزي، نصب و كنترل و بهبود فعاليت هاي موسسات به خدمت گرفته ميشوند. اين فعاليت ها ممكن است فعاليت هاي توليد، نوآوري در محصولات، ارائه خدمات، حمل و نقل و جريان اطلاعات سازماني را شامل شود. با توجه به مطالب فوق، مهندسان صنايع بستر لازم براي تعامل تخصص هاي مختلف و كار گروهي را به بهترين وجه ايجاد نموده و در نتيجه امور طرح، برنامه ريزي، اجرا و نظارت بر عملكرد نظام هاي توليدي خدماتي بشكل منسجم تر انجام مي شود و در نهايت انسجام امور به بهبود مستمر در جهت سهولت كارها، راحتي كاركنان، كاهش هزينه ها، ارتقا كيفيت و جلب رضايت مشتريان منجر مي شود.
۲- تاريخچه مهندسي صنايع
اولين جرقه هاي پيدايش مهندسي صنايع به عنوان يك تخصص با آغاز انقلاب صنعتي در ابتداي قرن 19 زده شد. انقلاب صنعتي كه با ظهور اختراعات جديد خصوصاً در صنعت نساجي و اختراع ماشين بخار آغاز شد، باعث بكارگيري نيروي انساني بيشتر و افول صنايع كوچك دستي شد. با گسترش كارخانجات، نياز به مديريت و تفكر مديريتي بيش از پيش احساس شد. افراد بسياري در جهت ارتقا كيفيت محصولات تلاش كردند. آدام اسميت، پدر علم اقتصاد پيشنهاد تقسيم كار را داد. وي بيان كرد كه مي توان با تقسيم كار در كارخانه پيچ سازي نتيجه كار را به مقدار زيادي بهبود بخشيد. به موازات اختراعات و نوآوري در فرايندها، روشهاي حسابداري و هزينه يابي گسترش يافتند. روشهاي تحليل علمي، آزمايشات و اثبات هاي علمي در طراحي و ساخت ابزارآلات و ماشين ها بكار گرفته شد و در نتيجه، اثرگذاري اين تحولات در تفكر سازماني مديريت موجب شد مديريت علمي به عنوان يك نگرش و روش حرفهاي مطرح شود. اولين تلاش براي علمي شدن مديريت از آمريكا شروع شد. در سال 1881 فردريك تيلور پدر مديريت علمي، انديشههاي خود را توسعه داد. فرانك گيلبرت و همسرش ليليان در جهت مطالعه كار با بررسي حركات توانستند ابزار جديدي را ابداع كنند. همچنين آنان به مسائل روانشناسي و انگيزههاي انساني توجه نمودند. عملكرد پرداخت پاداش و نتايج قابل قبول آن توسط امرسان ايجاد و توسعه يافت. مجموعه فعاليت هاي تيلور و هم عصرانش براي فرموله كردن اصول اساسي به عنوان روشهاي علمي مديريت متمركز شده بود كه اين فعاليت ها به زودي تحت عنوان مديريت علمي شناخته شد.
كار اين افراد توسط انجمن مهندسين مكانيك آمريكا ارج نهاده شد و عرصه براي فعاليت تيلور و هم فكرانش توسط اين انجمن ايجاد شد. در سال 1912 انجمني براي ارتقا و رشد مديريت بنا نهاده شد كه در سال 1915 انجمن تيلور نام گرفت. اين انجمن از سال 1934 با عنوان انجمن مهندسي صنايع فعاليت خود را ادامه داد. در اين دوران مديران علمي داراي تحصيلات مهندسي بودند و بسياري خود را مهندس صنايع قلمداد ميكردند و گروهي نيز در حيطه مديريت به عنوان مشاوران مديريت مطرح بودند. بتدريج مواد درسي و مدرك مهندسي صنايع و برنامه هاي مربوطه مورد توجه قرار گرفت و در نهايت دانشكده هاي مهندسي صنايع ايجاد و توسعه يافتند.
۳ـ اهميت مهندسي صنايع
مرور توانمندي ها و خدمات مهندسي صنايع نقش و اهميت مهندسي صنايع را بوضوح بيان ميكند. امروزه حيات اقتصادي سازمانها و موسسات توليدي و خدمات در بازار رقابتي شديد جهاني به استفاده بهينه از منابع در دسترس وابسته است. عموماً منابع در دسترس شامل مواد، منابع انساني، ماشينآلات (شامل تجهيزات، لوازم جانبي، امكانات مورد نياز شامل فضا و انرژي و ...)، منابع اطلاعاتي و منابع مالي طبقه بندي ميشوند. ايجاد و نگهداري منابع ياد شده هزينه هايي را براي سازمان به دنبال دارد. هزينه تمام شده واحد محصول هر موسسه متأثر از نحوه به كارگيري اين منابع است. هر شركت توليدي يا خدماتي كه بتواند هزينه هاي خود را به حداقل ممكن برساند و به بياني ديگر توانايي استفاده بهينه از منابع را در تمام اركان سازماني خود ايجاد نمايد يا حاشيه سود بيشتري به دست خواهد آورد و يا قادر خواهد بود كه قيمتهاي فروش خود را با حفظ حاشيه سود قبلي، كاهش دهد. اين بدان معني است كه قدرت رقابتي موسسه مذكور در بازار افزايش مييابد. با توجه به تحولات اقتصاد جهاني قدرت رقابتي شرط اساسي موفقيت در كسب و كار نوين محسوب ميشود. در كنار اين مسائل، توجه به نوآوري ها و ارتقا كيفي محصولات و خدمات كه از طريق تلاش براي يافتن طرحهاي بهبود يافته و همچنين تحول در فرآيند كسب و كار نيز بقا و رشد موسسات را در پي خواهد داشت. با توجه به مراتب فوق اگر ضرورت ها و نيازمندي هاي رسيدن به امور مذكور را با تكنيك هاي مهندسي صنايع تطبيق دهيم مشاهده ميشود كه مهندسي صنايع ابزار لازم براي حصول اهداف سازماني را بطور فراگير و سيستماتيك فراهم ميآورد و اين نشانگر نقش و اهميت بالاي مهندسي صنايع بعنوان موتور محرك حركت سازمانهاي امروزي است.
۴ـ اصول فكري و ديدگاه ها در مهندسي صنايع
اساس مهندسي در هر گرايشي طراحي مبني بر اندازه گيري، محاسبه و تحليل با استفاده از علوم رياضي و تجربي شكل ميگيرد. در نتيجه حرفه مهندسي كاملاً ديد فني و ماشيني دارد كه موجب محدوديت ديدگاه در ابعاد خاص شده و برخي موضوعات مانند يافتن بهترين روشهاي مديريتي و ارتباطات انساني در ديدگاه محض مهندسي ناديده گرفته ميشود. مهندسي صنايع با در برداشتن نگرش سيستماتيك و فراگير ارتباط تخصص هاي مختلف و نهاد مديريت سازمان را ايجاد نموده و امور برنامه ريزي، سازماندهي، هدايت و نظارت بر امور اجرايي با هماهنگي بيشتري دنبال ميگردد. اين نگرش استمرار همان سير تفكر تيلور و هم عصران وي ميباشد كه با تلاش تك تك آنان مجموعه اصول و نگرشهاي مديريت علمي موجوديت يافت. مديريت علمي همان نگرش سنتي مهندسي صنايع است. با پيشرفت مديريت علمي، مهندسي صنايع با تفكري بر مبناي علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي در عرصه صنعت و خدمات ظهور كرد كه به معني ايجاد يك تفكر فراگير و سيستماتيك بود. نگاه مهندسي صنايع به مسائل از زوايا و ديدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجي و محصول سيستم، توجه به مشتري ويا نگرش به بهرهوري سازمان قابل طرح و پيگيري ميباشد كه بر مبناي اصول فكري تقريباً يكساني دنبال ميگردد. اكنون بايد ديد كه اصول فكري مهندسي صنايع بر چه عواملي استوار است. در اين راستا بطور خلاصه اصول فكري مهندسي صنايع ذيلاً ارائه شده است.
۴ـ۱ـ خلاقيت
فعاليت اصلي هر مهندس صنايع ارائه طرح براي بهبود سيستمهاي جاري و يا ارائه طرح جديد ميباشد كه به همين منظور قوياً نياز به خلاقيت و نوعآوري جهت ارائه طرحهاي نو و بديع ميباشد. در واقع با توجه به گستردگي مسائل، مهندسي صنايع همانند اقيانوسي از فنون و علوم مختلف به عمق نيم متر با برخورداري از زمينه خلاقيت و ابتكار به مهندسين صنايع اين امكان را ميدهد كه در جهت حرفه كاربردي مورد نظر به تعميق دانش خود پرداخته و فرصتي فراهم مي شود تا ايده هاي جديد و خلاق در زمينه هاي مربوطه مطرح گردد.
۴ـ۲ـتفكر فراگير
نگرش سيستماتيك و فراگير برجسته ترين خصوصيت مهندسي صنايع است و اطلاق مهندسي صنايع و سيستم ها به اين رشته بي ارتباط با اين نگرش نيست. نگرش فراگير موجب ميشود مسائل از كل به جز و تعامل اجزا با هم مورد بررسي دقيق قرار گرفته و مدل كاملي از سيستم هاي مورد نظر تهيه و مسائل مورد نظر آن به بهترين شكل طرح و بررسي ميگردد.
۴ـ۳ـ رهبري گروه
هر سيستمي كه طرح ميشود اگر بدرستي اجرا نشود منتج به نتيجه نخواهد شد بلكه حسن اجرا سيستم طراحي شده يك ضرورت مهم تلقي ميشود. لذا آشنايي با كليت سيستم مورد نظر و نقش اجزا در كاركرد صحيح آن اين امكان را فراهم ميآورد كه هدايت و رهبري گروه كاري مجري سيستم با انگيزه بيشتري دنبال گردد و در واقع علاوه بر طراحي سيستم مورد نظر، مهندسي صنايع سيستم هاي پياده سازي و اجرا را نيز پي ريزي نموده و نقش رهبري گروه هاي كاري را موثرتر دنبال مي نمايد.
۴ـ۴ـ مديريت زمان
انجام كار بدون توجه به ظرف زماني و تحويل به موقع خروجي مورد نظر سيستم، ارزش زيادي نمي تواند داشته باشد. امروزه اهميت زمان و فرصت هاي آن با توجه به عرصه تنگاتنگ رقابت اقتصادي براي همگان واضح و بديهي است. در اين خصوص مهندسي صنايع با درك موضوع تكنيك هايي را بكار ميگيرد كه عامل زمان اجراي اجزاي كاري را در تمامي فرايندها مورد توجه و مديريت قرار ميدهد.
۴ـ۵ـ ارتباط بهره وري و بهبود مستمر
اعتقاد به ارتقا بهره وري و بهبود مستمر يك اصل با ارزش در مهندسي صنايع است. اكتفا به وضعيت فعلي جز در جا زدن نتيجه ديگري نخواهد داشت. لذا مهندسي صنايع با پذيرش اين مطلب كه سطح دانش و مهارت ها يك مقوله نسبي همواره سعي در افزايش بهره وري و بهبود وضعيت كاري نموده و سعي ميشود همواره امور اثر بخشتر و كاراتر شود. نگرش بهبود مستمر اين امكان را ميدهد كه هر روز به فكر ارتقا هر چند به اندازه كوچك باشيم.
۴ـ۶ـ ذهن كنجكاو و يادگيري
يادگيري فرايندي است كه نمي توان بر آن حد و مرز تعيين كرد. مهندسي صنايع به منظور مطالعه و پيگيري مسائل همواره به اين نكته توجه دارد كه هر مورد را ، منحصر به فرد بررسي نمايد و جهت شناخت آن فرض بر اين است كه از تصورات ذهني دوري نموده و سعي بر تعيين كشف واقعيتهاي حاكم بر اجزا و كل سيستم مي باشد. لذا عدم وجود تعصب خاص به ماهيت فني امور موجب ميشود ذهنيت كنجكاو براي كشف حقايق نهفته در پديده ها تقويت شود و مهندس صنايع با ذهن دژم كمتر مي تواند راه حلهاي ابتكاري و راه گشا براي مسائل مورد نظر ارائه نمايد.
۵ـ زمينه هاي فعاليت مهندسي صنايع
با پيشرفت و تحول سريع علوم و فنون و پيچيدگي هاي روز افزودن آن، بالطبع نظام هاي توليدي و خدماتي نيز گسترش يافته اند كه در اين ميان اداره صحيح و مناسب اين گونه واحدها مستلزم بكارگيري تكنيك هاي علمي و پيشرفته جهت پيش بيني مدل سازي، برنامه ريزي، تأمين و تدارك، اجرا و نظارت و ارزيابي نتايج حاصله در راستاي وظايف مديريتي است. همانطوري كه مي دانيم فعاليت هر نظام اعم از توليدي يا خدماتي با اتكا بر فناوري خاص آن امكان تداوم و استمرار دارد و صرفنظر از ماهيت فني و صنعتي امر، فناوري داراي چهار جز اصلي يعني شامل 1- تجهيزات، امكانات توليدي و خدماتي 2- مديريت و سازمان 3- نيروي انساني 4- دانش فني است. از آنجا كه رشته هاي مهندسي مرسوم نظير مهندسي مكانيك، برق، ساختمان و ... بيشتر به ابعاد فني صنعت (مورد 1 و 4) توجه دارند. در فرايند كسب و كار رقابتي به تنهايي پاسخگوي مسائل پيچيده خدمات مهندسي و مديريتي مدرن امروزي كه بصورت سيستماتيك تحولات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و باورهاي انساني را در چرخه حيات سيستم هاي مورد توجه خود لحاظ نمي نمايند نيستند. لذا براي رفع چنين كمبودهايي در قرن حاضر به ويژه طي چند دهه اخير، رشته جديدي تحت عنوان مهندسي صنايع با بهره گيري از علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و تكنيك ها و فنون مهندسي بوجود آمده است. با توجه به مراتب فوق شايد مناسب بود اين رشته با عنوان مهندسي مديريت معرفي ميشد، چرا كه كاربردهاي آن محدود به صنعت نيست و هر موسسه انتفاعي و غير انتفاعي با جنبه صنعتي يا خدماتي مي تواند از فنون و تكنيك هاي مهندسي صنايع بهره گيرد. مبحث صرف منابع و حصول حد اكثر نتيجه از منابع مصروفي چيزي نيست كه منحصر به صنعت يا بنگاه خاصي باشد و امروزه با توجه به كمبود ارتقاع سطح بهره وري امري ضروري و حياتي محسوب ميشود كه نشانگر بستر گسترده براي فعاليتهاي مهندسي صنايع نفتي ميشود . مهندسي صنايع در حرفه ها و مشاغلي همچون، بانكداري، خدمات مشاوره اي، صنعت بيمه، شركت هاي هواپيمايي، كشتيراني، بيمارستان ها، كارخانجات، كشت و صنعت، خدمات شهري، استاديوم هاي ورزشي و يا هر مكان ديگري كه نياز به برنامهريزي، هدايت و مديريت و ارتقا بهرهوري ميباشد كاربرد دارد. برخي از زمينه هاي كاري مشخص مهندسي صنايع در بازار كسب و كار عبارتند از:
برنامه ريزي استراتژيك و عملياتي سازمان
مديريت توليد
مديريت مهندسي
مديريت پروژه
مهندسي لجستيك

مهندسی ایمنی
سيستمهاي توليدي
مهندسي سيستمهاي كيفيت
مهندسي سيستمهاي اطلاعاتي
مهندسي مالي
مهندسي ارزش
مهندسي سيستمهاي بهره وري
طراحي فرايندها و ساختارهاي سازماني

موجیم که آسودگی ماعدم ماست

  توسعه روزافزون جامعه صنعتي و اجبار انكارناپذير براي حركت همگام با فناوري و اقتصاد جهاني، نيازمندی  هاي جديدي را فراروي دانشگاه‎ها و واحدهاي صنعتي قرار داده است. گذر از اين مرحلة مهم و حساس، همتي همگاني مي طلبد.
در اين ميان، نقش بسيار حياتي و حساس رشتة مهندسي صنايع در ايجاد ساز و كارهاي توسعه، بيش از پيش نمايان مي گردد.

بايد بزرگ انديشيد، بزرگ برگزيد و بزرگ عمل کرد. 
بیایید تا ايراني جديد بر پايه تخصص و تعهد بنا کنيم.

   آفرین اخوان